kalibracja monitor├│w

Czy mo┼╝na kalibrowa─ç monitory standardowe, biurowe, laptopy, kt├│re nie s─ů przeznaczone do fotografii? Mo┼╝na… ale to troch─Ö tak jak obwiesi─ç spoilerami Matiza i przyklei─ç mu naklejk─Ö WRC. Mo┼╝e pogorszy si─Ö pr─Ödko┼Ť─ç maksymalna przez opory powietrza, ale pozornie b─Ödzie wygl─ůda┼é jak rasowy samoch├│d rajdowy.Propaganda handlowa, kt├│r─ů niestety kierujemy si─Ö przy zakupie sprz─Ötu, wybija na pierwszy plan ma┼éo istotne elementy. Przynajmniej dotyczy to monitor├│w.Prze┼Ťled┼║my:

Jasno┼Ť─ç ÔÇô 250, 300 czy 500cdÔÇŽ Tylko po co nam to, skoro my potrzebujemy do fotografii 80cd a degradacja obrazu przy tak mocnym ograniczeniu jasno┼Ťci jest ogromna…

Kontrast ÔÇô parametr kt├│ry nie ma du┼╝ego znaczenia, bo i tak ka┼╝dy kto przychodzi to pierwszy problem jaki zauwa┼╝a to zbyt du┼╝y kontrast.

Gamut ÔÇô 100% sRGB, 98% AdobeRGB, 68% NTSC itpÔÇŽ to nie ilo┼Ť─ç koloru, ale jako┼Ť─ç jego reprodukcji ma znaczenie.

Wi─Ökszo┼Ť─ç monitor├│w dost─Öpnych na rynku korzysta z 8 bit zapisu koloru. Oznacza to, ┼╝e na ka┼╝dy kana┼é ÔÇô R, G i B przypada 256 odcieni ÔÇô od ca┼ékowitej czerni do punktu maksymalnego nasycenia.

Zak┼éadaj─ůc, ┼╝e monitor jest idealny i nie posiada ┼╝adnych b┼é─Öd├│w w wy┼Ťwietlaniu 8 bit tablicy, mo┼╝na by przyj─ů─ç, ┼╝e jest wystarczaj─ůcy. Niestety tak nie ma.

256 odcieni to wcale nie jest du┼╝o. Cz─Östo w gradientach (przej┼Ťciach tonalnych) zaczynaj─ů pojawia─ç si─Ö schodki. To s─ů miejsca w kt├│rych brakuje jakiego┼Ť odcienia koloru (monitor nie jest w stanie go wy┼Ťwietli─ç), kt├│ry powinien znale┼║─ç si─Ö pomi─Ödzy dwoma, kt├│re monitor daje rad─Ö wy┼Ťwietli─ç. Oczywi┼Ťcie to du┼╝e uproszczenie bo tych odcieni mo┼╝e brakowa─ç wi─Öcej ni┼╝ jest wy┼Ťwietlonych.

Monitory amatorskie, biurowe nie daj─ů nam praktycznie ┼╝adnych mo┼╝liwo┼Ťci regulacji palety barw. Nawet je┼Ťli jaka┼Ť jest, to i tak nale┼╝y przyj─ů─ç, ┼╝e jej nie ma, bo jakiekolwiek modyfikacje powoduj─ů wi─Öksz─ů degradacj─Ö ni┼╝ popraw─Ö.

Czyli ┼╝eby nie popsu─ç bardziej ni┼╝ jest, musieliby┼Ťmy korzysta─ç wy┼é─ůcznie z ustawie┼ä fabrycznychÔÇŽ pod warunkiem, ┼╝e monitor wy┼Ťwietla┼éby poprawny kolor, ale jak ju┼╝ ustalili┼Ťmy, takie sytuacje w przyrodzie si─Ö nie zdarzaj─ů.

Skoro monitor nie daje nam ┼╝adnych mo┼╝liwo┼Ťci regulacji, to pozostaje nam ingerencja w tablic─Ö kolor├│w karty graficznej. Niestety to nie jest magiczna r├│┼╝d┼╝ka. Gmeranie w karcie graficznej (przy pomocy kalibratora) nie zmieni nam z┼éego obrazu wy┼Ťwietlanego przez monitor. Nie mo┼╝na odcieni wy┼Ťwietlanych nieprawid┼éowo zast─ůpi─ç prawid┼éowymi.

Co mo┼╝na? Za┼é├│┼╝my, ┼╝e monitor jest niebieski, ca┼éa paleta jest przesuni─Öta w stron─Ö niebieskiego koloru (podstawowa wada s┼éabych monitor├│w, laptop├│w itp.). Musimy ten nadmiar koloru niebieskiego odci─ů─ç w sterowniku karty graficznej. Co oznacza obci─ů─ç? Oznacza zredukowa─ç zakres koloru niebieskiego ÔÇô a tym samym ju┼╝ nie b─Ödziemy mie─ç 256 odcieni a pozostanie nam do dyspozycji 200 a mo┼╝e 198 albo 203ÔÇŽ wszystko zale┼╝y od tego jak bardzo musieli┼Ťmy poci─ů─ç ten kana┼é w ┼Ťwiat┼éach i cieniach, ┼╝eby nie dominowa┼é w obrazie wy┼Ťwietlanym przez monitor. Oczywi┼Ťcie je┼Ťli ju┼╝ wcze┼Ťniej mieli┼Ťmy problem ze zbyt ma┼é─ů ilo┼Ťci─ů odcieni i schodkowaniem gradient├│w, to po takiej operacji b─Ödzie to wielokrotnie bardziej widoczne i przeszkadzaj─ůce.
OwszemÔÇŽ po kalibracji w rezultacie obraz b─Ödzie na pewno lepszy od tego co by┼éo przed, ale jakimi okupione jest to stratami to wida─ç na wykresie krzywych dla kana┼é├│w RGB. Przewa┼╝nie wyniki s─ů dramatyczne. Pulpit b─Ödzie wygl─ůda┼é mo┼╝e ┼éadniej, ale jak pracowa─ç przy zdj─Öciach?

Jaki monitor zatem? Dobry. Dobry to taki, kt├│ry po pierwsze wy┼Ťwietla kolor poprawnie albo praktycznie poprawnie po wyj─Öciu z pude┼éka. Po drugie ÔÇô posiada 10 bit tablic─Ö koloru a to oznacza, ┼╝e posiadamy nie 256 odcieni na ka┼╝dy kolor ale 1024. Po trzecie ÔÇô posiada tablic─Ö kolor├│w, kt├│r─ů mo┼╝emy modyfikowa─ç w trakcie procesu kalibracji be┼╝ jakiejkolwiek ingerencji w kart─Ö graficzn─ů. Paleta jest dopasowywana do wzorca (jasno┼Ť─ç, gamma, temperatura barwowa) w zakresie mo┼╝liwo┼Ťci samego monitora. To jest tzw. kalibracja sprz─Ötowa.

Reasumuj─ůc ÔÇô na rynku jest garstka monitor├│w spe┼éniaj─ůcych wymagania w zakresie pracy z fotografi─ů. Wszystkie inne to tylko jakie┼Ť tam substytuty, kt├│re dzi─Öki kreatywno┼Ťci marketingowc├│w ÔÇô a co za tym idzie ÔÇô rekomendacjom znajomych grafik├│w, informatyk├│w redaktor├│w komputerowych serwis├│w internetowych, trafiaj─ů na biurka a dalej ÔÇô do nas na kalibracj─Ö.

Przekalibrowa─ç trzeba zawsze, ale z pe┼én─ů ┼Ťwiadomo┼Ťci─ů ogranicze┼ä i wynikaj─ůcych z nich skutk├│w. Efekt b─Ödzie i tak lepszy ni┼╝ praca bez tej podstawowej czynno┼Ťci.Dobrze, ┼╝e na rynku wida─ç tendencj─Ö do weryfikacji cen dobrych monitor├│w oraz do wdra┼╝ania profesjonalnych rozwi─ůza┼ä do klasy bud┼╝etowej. Mamy nadziej─Ö, ┼╝e to pomo┼╝e w poszukiwaniu dobrego monitora i satysfakcji z pracy ze zdj─Öciami.

 

Tablice LUT

Tabel─Ö LUT w formie graficznej mo┼╝na sobie wyobrazi─ç jako krzyw─ů na kt├│rej zapisane s─ů wszystkie odcienie dla poszczeg├│lnych sk┼éadowych obrazu R, G i B zapisane w formie krzywej nazywanej krzyw─ů tonaln─ů. Wczoraj pisali┼Ťmy, ┼╝e monitory standardowe, biurowe, laptopy itd. korzystaj─ů z tabel 8 bit. Profesjonalne monitory graficzne wykorzystuj─ů 10, 12 czy 14 bit zapis koloru a tym samym odcieni dla ka┼╝dego koloru jest znacznie wi─Öcej.

Teraz musimy bardzo upro┼Ťci─ç, ┼╝eby mo┼╝na by┼éo to sobie wyobrazi─ç. Tabela LUT standardowa czyli 1D zawiera wszystkie trzy sk┼éadowe R, G i B na jednej krzywej. Sk┼éadowe dla kolor├│w s─ů od siebie zale┼╝ne. Je┼Ťli zaczniemy zmienia─ç warto┼Ť─ç kt├│rej┼Ť sk┼éadowej, b─Ödzie to mia┼éo wp┼éyw na zachowanie pozosta┼éych. Nie da si─Ö zatem zmieni─ç saturacji dla danego koloru bez ingerencji w jego jasno┼Ť─ç i kontrast.

Profesjonalne monitory korzystaj─ů z tablic 3D.┬á Mo┼╝na sobie j─ů wyobrazi─ç jako sze┼Ťcienn─ů kostk─Ö. Mo┼╝emy zatem wszystkie sk┼éadowe koloru – saturacj─Ö, jasno┼Ť─ç, kontrast zmienia─ç niezale┼╝nie. Tym samym ilo┼Ť─ç odcieni, gradacja skali szaro┼Ťci s─ů niepor├│wnywalnie szersze.

Jakie to ma prze┼éo┼╝enie na nasz monitor? Takie, ┼╝e mo┼╝na skalibrowa─ç go idealnie i bezstratnie, poniewa┼╝ ilo┼Ť─ç odcieni wynikaj─ůca z zapisu 10,12,14 bit w po┼é─ůczeniu z 3-wymiarow─ů tabel─ů lut, nie wprowadza w zasadzie ┼╝adnych ogranicze┼ä. To w┼éa┼Ťnie odr├│┼╝nia profesjonalny monitor od standardowego i w┼éa┼Ťnie za to p┼éaci si─Ö du┼╝e pieni─ůdze.

W przypadku tablicy 1D nie mamy mo┼╝liwo┼Ťci poprawnej korekty koloru bez degradacji ca┼éego obrazu. Dlatego przy standardowych monitorach konieczne s─ů ingerencje w tabele LUT karty graficznej, ktora daje o wiele wieksze mo┼╝liwo┼Ťci regulacji… ale niestety r├│wnie┼╝ stratnej. W rezultacie i tak otrzymujemy obraz niepor├│wnywalnie lepszy ni┼╝ to co pokazuje monitor po wyj─Öciu z pude┼éka, ale… miedzy tym a monitorem graficznym jest przepa┼Ť─ç nie do ogarni─Öcia :)